Yüksek besleme gücü ve geniş adaptasyon yeteneği sayesinde yonca, dünya genelinde en çok tercih edilen yem bitkileri arasında üst sıralarda yer alan stratejik bir tarım ürünüdür. Geleneksel olarak kurutulmuş ot formunda kullanılsa da, günümüzde silaj olarak değerlendirilmesi de giderek yaygınlaşmakta ve önem kazanmaktadır.

   Yonca, su ihtiyacını derin kök sistemiyle dengeleyebilen, zorlu iklim koşullarına direnç gösterebilen ve farklı çevre şartlarına hızlı uyum sağlayabilen çok yıllık bir yem bitkisidir. Güçlü yapısı sayesinde hem sıcak hem de düşük sıcaklık dalgalarına dayanıklılık sunar. Doğal asidik zeminler hariç, pek çok toprak tipinde sağlıklı şekilde gelişebilir. Ayrıca bileşiminde çok sayıda vitaminin yanı sıra, bitki gelişimini ve hayvan beslenmesini destekleyen temel mineraller de bulunur.

   Tarımda yalnızca yem kaynağı olarak değil, toprağın fiziksel ve kimyasal yapısını güçlendiren canlı bir ıslah unsuru olarak da yoncadan yararlanılmaktadır. 2–3 metreye kadar ilerleyebilen kökleri, alt katmandaki su ve elementlerden etkin zeminde bir mi aktararak sonraki sezonda yetiştirilecek yüzey köklü bitkiler için doğal bir azot ve organik içerik deposu sunar. Böylece kendinden sonra gelen ürünlere daha verimli bir üretim ortamı bırakır.

TOPRAK HAZIRLIĞI

   Yonca ekimi yapılacak alanın, su birikimini engelleyecek şekilde dengeli bir drenaj sistemine sahip olması büyük önem taşır. Düz ve tesviye edilmiş bir zemin, bitkinin uzun süreli sağlıklı gelişimi için belirleyici bir etkendir. Eğimi yüksek bölgelerde üretim hedefleniyorsa, arazinin önceden teraslanması ve ardından tesviye edilmesi gerekir. Yonca fidelerinin gelişim hızının diğer bitkilerden daha yavaş olması nedeniyle, ekim öncesinde alan yabancı otlardan arındırılmalı ve toprak alt tabakasındaki sıkışma, dipkazan ekipmanı yardımıyla giderilmelidir. Tohum yatak gereksiniminin küçük ve hassas yapıda olması sebebiyle, sürüm sonrasında diskaro veya kazayağı ile iy für tohum bedi hazırlanmalıdır. Toprağın pH seviyesi 6.5’in altında ise uygun oranda kireç takviyesi yapılmalıdır.

EKİM

   Ekim kararının zamanlamasında en kritik unsur, toprağın ısısı ve mevcut nasal tav seviyesidir. Yonca genel olarak iki dönemde ekilir: Sonbahar ekimleri ilk dondan en az 4 hafta önce (Eylül–Ekim), ilkbahar ekimleri ise son donların ardından ve yağışın sona ermesinden en az 4 hafta önce yapılır. 5 dekara kadar olan yüzeylerde serpme ekime başvurulabilir, daha geniş arazilerde ise sıraya ekim yapan mibzer kullanımı tercih edilmelidir. Sıraya ekimde 15–20 cm sıra arası, 0,5–2 cm ekim derinliği uygundur. Dekara 2–2,5 kg tohum ideal sayılır. Tohumların yüzeyde sabitlenmesi ve çıkışın güçlenmesi için ekim ardından merdane ile hafif baskı uygulanır. Besin takviyesi uygulamaları, azot ve fosfor gereksinimine göre planlanmalıdır.

EKİM DÖNEMİ

   Toprağın organik içerikle güçlendirilmesi, yonca veriminin kalıcı olması açısından büyük bir avantaj sağlar. Eğer doğal gübreye erişim sınırlıysa, toprak işleme sırasında dönüme 28 kg Triple Süper Fosfat, ekim esnasında ise 12 kg Amonyum Nitrat (%26) eklenmesi önerilir. İlk yıl yeşil ot verimi sınırlı olabilir, silaj verimi ise sonraki yıllarda artış gösterir. İkinci yıldan itibaren Aralık–Şubat aralığında dönüme 15 kg DAP takviyesi avantaj sunar. Ayrıca her biçim sonrası 8–10 kg/da Amonyum Nitrat ve ardından sulama uygulanması verimi destekler.

BAKIM VE SULAMA

   Ekimden sonra yüzeyde oluşabilecek kaymak tabakası, filiz çıkışını doğrudan etkileyen risk faktörlerinden biridir ve dişli hafif merdane yardımıyla kırılması gerekir. Yabancı otlarla mücadelede küçük alanlarda çapalama yapılabilir, geniş parsellerde ise ilk biçimin erken gerçekleştirilmesi “temizlik biçimi” olarak uygulanmalı ve ot baskısı azaltılmalıdır. Sulama, her biçim için biçimden 7 gün önce ve 7 gün sonra olmak üzere 2 tur şeklinde planlanabilir.

HASAT ZAMANI

   Yoncanın en yüksek protein etkinliği sağladığı dönem, bitkinin %10 oranında çiçeklendiği fenolojik evredir. Bu aşamada yapılan hasat, hem kalite hem de yeşil ot miktarı açısından en maksimum sonuçları sunar. Biçim yüksekliğinin doğru korunması, sonraki sürgünlerin zarar görmemesi için büyük önem taşır. Bölgesel koşullara göre 5–10 cm biçim boyu uygundur, ancak kış öncesi son hasatta bu boy 15 cm olarak bırakılmalıdır. Özellikle nemli zamanda yapılan hasatlarda tarlanın gereğinden fazla eziyesi, toprağın hava dengesini olumsuz etkileyebilir. Biçimin sabah erken saatlerde veya akşam serinliğinde gerçekleştirilmesi önerilir.

VERİM

   Yonca tarlasının en güçlü ot üretim performansı genellikle üçüncü sezonda görülür. Sonraki yıllarda sürüm, sulama ve besin desteği uygulamalarındaki tutarlılığa göre değişkenlik göstermekle birlikte, uygun sulama koşullarında yıllık kuru ot üretimi dönü başı 1200–1800 kg/da seviyelerine ulaşabilir. Yeşil ot verimi dekara ortalama 1 ton olup, bunun kuru ot dönüşümü yaklaşık 250 kg’dır.